Tactical Medicine.nl richt zich op personen die werkzaam zijn in tactische omstandigheden en die vanuit hun professie geconfronteerd kunnen worden met slachtoffers van zware geweldsdelicten (politie/ arrestatieteams, beveiligingspersoneel, niet medische hulpverleners werkzaam in oorlogsgebieden etc). Zij zijn hierbij vaak de eerst aanwezige die een aanvang kunnen maken met eerstehulpverlening. In dit soort omstandigheden is EHBO ontoereikend.

Daarnaast is het snel aanwezig zijn van medische hulpdiensten in dit soort omstandigheden niet vanzelfsprekend en gegarandeerd. Zo zal ambulancepersoneel of een traumahelikopter plaats van delict/ ongeval pas betreden indien de situatie veilig is.Dit betekent dat in dit soort omstandigheden rekening gehouden dient te worden met verlengde evacuatietijden (langer dan de 15 minuten waarbinnen een ambulance normaliter ter plaatse kan zijn in geval van ernstig/ levensbedreigend letsel).

Raakt bijvoorbeeld een lid van een arrestatie team gewond tijdens arrestatie van een vuurgevaarlijke crimineel/ terrorist en is er sprake van effectief vijandelijk vuur, dan is de gewonde aangewezen op adequate zelfhulp en hulp van overige teamleden.

Vindt er een aanslag plaats op een beveiligde VIP tijdens een werkbezoek in binnen- of buitenland, dan maken de beveiligingsprocedures het zeer onwaarschijnlijk dat er bij de snelle evacuatie procedure een arts of verpleegkundige aanwezig zal zijn tijdens transport naar een adequaat ziekenhuis.

In bovenbeschreven situaties, waarin sprake kan zijn van ernstige verwondingen ten gevolge van vuurwapens en/of explosieven, is het belangrijk dat het aanwezige personeel adequaat is opgeleid om een aanvang te kunnen maken met het opsporen- en behandelen van direct levensbedreigende en/of ledematenbedreigende letsels.

Voorwaarde voor een adequate hulpverlening is dat hulpverlener goed kan functioneren in zeer gevaarlijke omstandigheden. Dit is niet vanzelfsprekend, echter voor de doelgroepen waarvoor dit boek geschreven is maakt dit deel uit van hoofdtaak.

Daarnaast vereist het een doelgerichte aanpak waarin niet alleen het verrichten van de juiste handelingen van belang is, echter ook het verrichten van de juiste handelingen op het juist moment!

Wat goed werkt in een civiele veilige omgeving, kan risicovol tot dodelijk zijn in een vuurgevaarlijke omgeving! Bij het verrichten van iedere handeling in dit soort situaties geldt: wegen de voordelen op tegen de extra risico’s!

Hoe de uiteindelijke hulpverlening eruit zal zien is afhankelijk van:

Niveau opleiding van aanwezige personeel (niet medici wordt niet aangeleerd om een spanningspneumothorax op te heffen)
Ter plaatse aanwezige medische uitrusting
Aantal aanwezigen wat hulp kan verlenen (is dit slechts 1 persoon of zijn er meerdere?)
Mate van veiligheid van de omgeving

Vanuit de Amerikaanse militair medische literatuur is hierover veel bekend geworden. In Amerika startte in 1993 een project omdat men inzag dat protocollen welke gebruikt werden in de civiele prehospitale hulpverlening (Advanced Trauma Life Support, Prehopital Trauma Life Support ec), niet functioneel bleken in vuurgevaarlijke situaties en in situaties waarin sprake is van lange evacuatietijden.

Gekeken werd naar oorzaak waaraan militairen overleden en bij welke letsels een adequate hulpverlening overlijden had kunnen voorkomen. Te voorkomen oorzaken van overlijden in het eerste uur na het gewond raken bleken te zijn:

Verbloeding ten gevolge van geïsoleerd extremiteiten letsel
Spanningspneumothorax
Ademwegobstructie

Vanuit deze bevindingen werd een protocollaire werkwijze ontwikkeld.

Veel van de hieruit voortgevloeide richtlijnen zijn ook van toepassing op niet militaire beroepsgroepen welke werkzaam zijn in gevaarlijke omgeving. Vandaar dat een aantal van deze inzichten zijn opgenomen in dit handboek. Daar waar afgeweken wordt van de EHBO richtlijnen is dit omdat deze niet voldoen in hier bovenbeschreven omstandigheden.

De prehospitale hulpverlening (hulpverlening aan slachtoffers tot moment van aankomst in ziekenhuis) aan slachtoffers wordt ingedeeld in:

Prehospitale hulpverlening aan slachtoffers in vuurgevaarlijke omstandigheden.

Het creëren van een tijdelijke dan wel definitieve veilige omgeving heeft prioriteit. Indien slachtoffer bij bewustzijn is en beschikt over een tourniquet en een goed noodverband kan hij zelf een poging wagen om levensbedreigende bloedingen te stoppen.

Prehospitale hulpverlening in tijdelijk veilige omgeving

In dit soort situaties zijn slechts een beperkt aantal medische handelingen zinvol. Zo zal het immobiliseren van een wervelkolom bij penetrerend nekletsel meer risico’s opleveren dan dat het voordelen biedt.

Prehospitale hulpverlening in een definitief veilige omgeving

Hierin kan uitgebreider onderzoek en behandeling van eventuele letsels plaatsvinden. Dit mag zeker niet leiden tot vertraging van de evacuatie naar een traumacentrum.

Indien u degene bent die eerste hulp verleent en er geen professionele hulp ter plaatse kan komen, is het ook van belang dat u een inschatting leert maken of het beter is om ter plaatse behandeling aan te vangen of om per direct naar een ziekenhuis te rijden. Daarnaast dient er ook een keuze gemaakt te worden of u naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis rijdt of naar een verder gelegen goed geoutilleerd traumacentrum. Indien mogelijk wordt er vanzelfsprekend contact gelegd met een medische achterwacht. In die gevallen waar dit niet mogelijk is dient u zelf de afweging te maken.

Verder dient men niet uit het oog te verliezen dat het merendeel van gewonden met penetrerend trauma het letsel of overleven met of zonder prehospitale zorg of overlijden wat je ook voor ze doet. Slechts een klein percentage slachtoffers is afhankelijk van uw levensreddende handelingen.

Voorbeeld

Tijdens een werkbezoek wordt de door u beveiligde persoon geraakt door 2 kogels. Hij valt op de grond en u ziet in een oogopslag dat hij o.a. geraakt is in de linkerknie. Er is sprake van een pulserende bloeding.

De beste behandeling is op dit moment het creëren van een tijdelijke- of indien mogelijk een definitief veilige omgeving. Dan pas kan een eventueel medische behandeling aanvangen.

Indien er sprake is van een tijdelijke veilige omgeving dan kan het zijn dat u voor een zo goed mogelijke uitkomst voor iedereen prioriteit legt bij het deelnemen aan het vuurgevecht. Indien er even tijd is zou het zeer adequaat zijn om direct een (tijdelijke) professionele tourniquet (knevel) aan te brengen zodat het bloedverlies direct stopt. Bij een ernstige bloeding t.g.v. beschadiging van een grote slagader of vene kan een slachtoffer namelijk snel verbloeden.

U heeft uw handen vrij voor deelnemen aan verdere gevechtshandelingen, of indien de situatie het toelaat op zoek te gaan naar andere direct levensbedreigende letsels. Het eerste hierbij wordt gezocht naar letsels welke snel overlijden tot gevolg kunnen hebben en waaraan u iets kunt doen (het vrijmaken van een geobstrueerde ademweg, het afplakken van een lucht aanzuigende borstverwonding, het stelpen van overige bloedingen etc). U stelt vast dat er sprake is van hypovolemische shock (hartfrequentie van 125/minuut afgelezen op vinger pulsoxymeter, hartslag aan de pols niet voelbaar en slachtoffer is bleek, klam en koud) en ontdekt dat er een 2^e schotwond in de buik is. Omdat u snel en effectief een tourniquet heeft aangebracht, schat u in dat het bloedverlies ten gevolge van die verwonding niet tot shock heeft geleid. Er zal dus waarschijnlijk sprake zijn van bloedverlies ten gevolge van de schotwond in de buik. Aan zo’n inwendige bloeding kunt u niets doen en het is dus zaak dat de bloeding zo snel mogelijk gestelpt wordt door een chirurg d.m.v. een buikoperatie. Er wordt geen tijd verspilt en u levert het slachtoffer af bij het dichtst bijzijnde ziekenhuis.